CÁC TIỂU ĐOÀN QUÂN TÌNH NGUYỆN VN Ở HẠ LÀO TRƯỚC KHI SƯ ĐOÀN 968 RA ĐỜI (28/6/1968 – 28/6/2020)

 CÁC TIỂU ĐOÀN QUÂN TÌNH NGUYỆN VN

 Ở HẠ LÀO

TRƯỚC KHI SƯ ĐOÀN 968 RA ĐỜI

 (28/6/1968 – 28/6/2020)

 

Trước khi Sư đoàn 968 được thành lập vào ngày 28/6/1968, trên chiến trường Trung - Hạ Lào đã có các tiểu đoàn độc lập quân tình nguyện, hoạt động từ Bolikhamsay, Khăm Muộn cho đến Ắttapư - tỉnh cực nam của Lào. Khi Đoàn 968 ra đời, các tiểu đoàn này thuộc Đoàn 968 và khi Đoàn 968 được kiện toàn thành Sư đoàn 968 thì các tiểu đoàn này được tập hợp thành các trung đoàn bộ binh của Sư đoàn. Chúng tôi xin lần lượt giới thiệu về các tiểu đoàn QTN đó (tài liệu căn cứ vào cuốn Lịch sử Sư đoàn bộ binh 968 và hồi ký của các CCB đăng trong các tập Nam Lào một thời để nhớ).

 

TIỂU ĐOÀN 1 TÌNH NGUYỆN

Tiểu đoàn 1 tình nguyện trước đó mang phiên hiệu Tiểu đoàn 927 - là một tiểu đoàn biên phòng thuộc Quân khu 4. Tiểu đoàn được thành lập ngày 15 tháng 7 năm 1955, tại Tiên Điền, Nghi Xuân - Hà Tĩnh. Ra đời trên mảnh đất vốn có truyền thống cách mạng kiên cường. Ngay sau khi thành lập, Tiểu đoàn đã tham gia tiễu phỉ bảo vệ biên giới Lào - Việt, xây dựng cơ sở vùng núi phía tây Thanh Hóa. xây dựng công trình quốc phòng trên đường số 8 từ Hà Tĩnh sang Trung Lào.

Trong những mùa khô từ 1961-1963, Tiểu đoàn đã cơ động cùng bạn chiến đấu trên địa bàn các tỉnh Khăm Muộn, Bô Li Khăm Xay. Chiến công đầu trên đất bạn là cùng lực lượng vũ trang địa phương tiến công giải phóng căn cứ Lạc Xao (tháng 1/1961). Tiếp đó, Tiểu đoàn phối hợp với quân dân địa phương giải phóng Căm Kớt; giải phóng Nhom Ma Rát, Ma Hả Xây trên đường 8B và đóng chốt tại Mạ Ru. Những ngày gian khổ, ác liệt tiểu phỉ ở Na Vang, Nạ Hảo năm 1962, Đại đội 4 của tiểu đoàn phối hợp với 1 đại đội Pa-thét (Quân khu 3 của bạn) chiến đấu với 8 đại đội SGU quân đặc biệt Vàng Pao, diệt 24 tên, loại khỏi vòng chiến đấu trên 40 tên khác, thu trên 100 súng các loại. Đáng ghi nhớ là trận chiến đấu phối hợp của Tiểu đoàn 15 Pa-thét (ngày 16/10/1963) đánh tan một tiểu đoàn, diệt gọn một đại đội ngụy phái Hữu, diệt 25 tên, loại khỏi vòng chiến đấu trên 30 tên khác tại Bản Khèn, huyện Hin Bun (Khăm Muộn). Chiến công của những năm đầu làm nhiệm vụ quốc tế trên đất Trung Lào đã xây dựng lòng tin yêu trong nhân dân bạn, xây dựng được khí thế chiến đấu sôi nổi của mọi cán bộ, chiến sĩ trong đơn vị, cả ta và bạn.

Sau năm 1963, khắc phục mọi khó khăn gian khổ của mùa mưa tây Trường Sơn, Tiểu đoàn 1 được giao nhiệm vụ mở rộng địa bàn hoạt động xuống cả các tỉnh Hạ Lào.

Năm 1966, Tiểu đoàn cơ động từ Ma Hả Xây (Khăm Muộn) xuống Lào Ngam (Xa La Van) trèo đèo, lội suối, xuyên rừng, hành quân bộ trên 300km; vừa đặt ba lô đã tổ chức đánh địch, chống càn. Trưa ngày 18/ 6/1966, Tiểu đoàn 1 quân tình nguyện đã đánh quỵ một tiểu đoàn phái Hữu đi càn quét tại Keng Pửng (Lào Ngam), diệt 40 tên, thu 40 súng bộ binh. Với phương châm "lấy ít đánh nhiều", tổ chiến đấu ba người của Đại đội 1 đã chiến đấu và chiến thắng một đại đội ngụy Viêng Chăn. Một đại đội cũng cầm cự với cả trung đoàn 802 của địch ở Lào Ngam, diệt sở chỉ huy trung đoàn ngụy. Một đại đội phối hợp với bạn cũng đã từng diệt gọn một đại đội ngụy Lào, đánh tan rã hai đại đội khác của tiểu đoàn BV46 phía đông Bô Lô Ven ngày 14/7/1967.

Trong những tháng ngày làm nhiệm vụ giúp bạn, cán bộ và chiến sĩ Tiểu đoàn 1 chịu đựng và vượt qua muôn vàn khó khăn, gian khổ. Có những mùa mưa, bộ đội phải ăn củ từ, củ còi thay cơm vì lương thực chưa chuyển sang kịp. Ốm đau, bộ đội phải tự chế thuốc sốt rét điều trị bằng những cây thuốc nam ở rừng. Những ngày đội bom thù, 36 chiến sĩ đã anh dũng hy sinh ở nam Thà Khẹt, hơn 100 cán bộ, chiến sĩ của tiểu đoàn ngã xuống trong những ngày tiễu phỉ ở Căm Kớt những năm 1963-1967... Trong đội hình Đoàn 968 quân tình nguyện Nam Lào, Tiểu đoàn 1 vững vàng trong tư thế của một đơn vị có những kinh nghiệm tác chiến nhất định trên địa hình với mọi thời tiết ở chiến trường Trung - Hạ Lào. Nét nổi bật của Tiểu đoàn 1 là chiến đấu ngoan cường, gắn bó son sắt với quân và dân bạn; cơ động chiến đấu giỏi, hiệu suất chiến đấu cao. Tiểu đoàn 1 là "Chim đầu đàn" trong những năm đầu thành lập của Đoàn 968 Quân tình nguyện Nam Lào.

 

TIỂU ĐOÀN 2 TÌNH NGUYỆN

Tiểu đoàn 2 bộ binh vốn là 1 tiểu đoàn của trung đoàn 98 công binh thuộc f316, được “thay máu” thành tiểu đoàn bộ binh để chi viện cho chiến trường. Khác với các tiểu đoàn tình nguyện khác, vốn là những đơn vị con đẻ của các tỉnh QK4, tiểu đoàn 2 được bổ sung những chiến sỹ ở các đơn vị trong toàn quân, chủ yếu là người ở Đồng bằng sông Hồng và Hà Nội. Sau một tháng củng cố, tháng 4 năm 1964, Tiểu đoàn 2 lên đường vào Hạ Lào, nhập vào đội hình Đoàn 763 chuyên gia quân sự đang hoạt động tại các tỉnh Tà Ven Oọc, Xa La Van và Át Ta Pư. Tháng 5/1965, Đoàn 763 nhập vào đội hình Đoàn 565. Từ đó Tiểu đoàn 2 chiến đấu trong đội hình Đoàn 565 chuyên gia quân sự. Tháng 6/1968, Tiểu đoàn 2 được điều về chiến đấu công tác trong đội hình Đoàn 968 quân tình nguyện.

Tiểu đoàn 2 có những chiến thắng ở Lào Ngam, Bản Phồn, vùng Đông Bắc cao nguyên Bô Lô Ven. Khi chiến trường cần, Tiểu đoàn 2 đã sẵn sàng đi làm nhiệm vụ “vận tải” cho “nhà buôn Đức Phương” với nhiệm vụ khai thác, mua hàng hóa từ trong vùng địch hậu, vận chuyển hàng cung cấp cho mặt trận càng nhiều càng tốt, coi nhiệm vụ đó quan trọng như nhiệm vụ chiến đấu ở mặt trận để phục vụ cho chiến trường đánh thắng.

Đầu năm 1966, địch dùng 2 tiểu đoàn phái Hữu càn quét lấn chiếm Bản Phồn (tỉnh Xê Công), Tiểu đoàn 2 đã chốt chặn, kiên quyết không cho địch thực hiện ý đồ. Trong đợt chống càn này, tại bản Sa Thư, các chiến sĩ tiểu đoàn đã diệt gọn một trung đội địch... Trước những thất bại bất ngờ, năm 1967 phái Hữu tăng cường thêm 2 GM2 (802 và 804) thực hiện kế hoạch lấn chiếm Bản Phồn, bao vây tiêu diệt Tiểu đoàn 2 tình nguyện. Bằng mưu trí và lòng dũng cảm, các chiến sĩ tiểu đoàn đã phá vỡ vòng vây của hơn 2 GM ngụy (so sánh lực lượng: địch tám tiểu đoàn, ta chỉ một). Tiểu đoàn đã phối hợp với du kích địa phương cầm cự và tiến công, đánh tan rã một tiểu đoàn, diệt gọn nhiều toán tốp địch, gây hoang mang trong đội ngũ của chúng, phá vỡ kế hoạch lấn chiếm thị trấn Bản Phồn của đối phương.

Cuối năm 1967, Tiểu đoàn 2 tình nguyện tiếp tục chiến đấu chống 2 trung đoàn ngụy phái Hữu lấn chiếm vùng giải phóng trên địa bàn tỉnh Tà Ven Oọc và khu vực phía đông cao nguyên Bô Lô Ven. Trong trận chiến đấu ngày 17 tháng 1 năm 1968, chiến sĩ Tiểu đoàn 2 dùng súng bộ binh hạ một máy bay Mỹ oanh tạc đội hình tiểu đoàn, đánh thiệt hại nặng một tiểu đoàn thuộc GM 804 phái Hữu ở Bản Đông, phía đông cao nguyên Bô Lô Ven, buộc chúng phải dùng máy bay 14 lần hạ cánh lấy xác đồng bọn. Trong trận chiến đấu ác liệt này, 12 cán bộ, chiến sĩ tiểu đoàn hy sinh, 25 chiến sĩ khác bị thương, tổn thất đó càng khắc sâu căm thù trong lòng mỗi cán bộ, chiến sĩ tiểu đoàn. Sau trận chiến đấu ở Bản Đông, Tiểu đoàn tiếp tục tổ chức đánh địch lấn chiếm Tha Teng, Bản Phồn, tham gia giải phóng thị trấn Lào Ngam (Xa La Van)... Gần bốn năm đối mặt với 8 tiểu đoàn địch, Tiểu đoàn 2 đã đánh tan rã 2 tiểu đoàn của đối phương, diệt gọn 1 trung đội và nhiều toán, tốp địch; phá vỡ kế hoạch lấn chiếm Bản Phồn, vùng phụ cận Tha Teng; tham gia giải phóng Lào Ngam, góp phần bảo vệ vững chắc phía tây tuyến hành lang chiến lược đường Hồ Chí Minh ở Hạ Lào; xây dựng được lòng tin đối với nhân dân và lực lượng vũ trang địa phương vùng Hạ Lào. Tiểu đoàn 2 là người bạn chiến đấu thân thiết, gắn bó với Tiểu đoàn 1 tình nguyện về hội tụ trong đội hình Đoàn 968 quân tình nguyện Nam Lào.

 

TIỂU ĐOÀN 3 TÌNH NGUYỆN

Tiểu đoàn 3 tình nguyện thành lập ngày 6/4/1961 tại Xuân Bồ, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình - mảnh đất đã ghi dấu chiến công xuất sắc trong chống Pháp trước đây, mà tiêu biểu là tấm gương của Anh hùng liệt sĩ Lâm Úy. Lúc đầu, Tiểu đoàn 3 độc lập trực thuộc Quân khu 4; cuối năm 1963 được đứng trong đội hình Sư đoàn 341 tham gia bảo vệ vững chắc lũy thép Vĩnh Linh.

Tháng 12 năm 1965, Bộ Tư lệnh Quân khu 4 điều Tiểu đoàn 3 tách khỏi đội hình Sư đoàn 341 hành quân sang Hạ Lào, chiến đấu, công tác tại tỉnh Át Ta Pư thuộc Đoàn chuyên gia quân sự Nam Lào.

Nếu như Tiểu đoàn 1 và Tiểu đoàn 2 có ưu thế cơ động nhanh, đánh tập kích giỏi, thì Tiểu đoàn 3 có sở trường bám trụ, vây ép, đánh cường tập rất kiên cường. Vốn là con đẻ của quê hương Bình Trị Thiên khói lửa, truyền thống bất khuất của quê hương đã thôi thúc các thế hệ cán bộ, chiến sĩ tiểu đoàn đánh thắng, ngay từ những trận đầu. Trong trận đánh đầu tiên (ngày 5 tháng 5 năm 1966) tại Phăng Đen, Mường Cầu, ngoại vi thị xã Át Ta Pư, Tiểu đoàn 3 quân tình nguyện đã diệt gọn tiểu đoàn BV25 quân phái Hữu Viêng Chăn, bắt 65 tên, diệt và loại khỏi vòng chiến đấu 386 tên khác, thu gần 40 súng các loại. Một tiểu đoàn chiến đấu trong điều kiện có nhiều khó khăn đã diệt gọn một tiểu đoàn ngụy có máy bay, pháo binh yểm trợ. Chiến thắng Phăng Đen đã làm cho địch khiếp sợ; quân dân Át Ta Pư mừng vui... Với chiến thắng Phăng Đen, Mường Cầu, Tiểu đoàn 3 được tặng thưởng Huân chương Quân công hạng Ba.

Trong những năm 1966-1968, Tiểu đoàn 3 tiếp tục đánh địch vùng phụ cận và uy hiếp thị xã Át Ta Pư, phát triển chiến đấu lên phía đông nam cao nguyên Bô Lô Ven; cơ động bảo vệ phía tây tuyến chiến lược trên địa bàn tỉnh Tà Ven Oọc va khu vực ngã ba biên giới.

 

 

TIỂU ĐOÀN 4 TÌNH NGUYỆN

Tiểu đoàn 4 thành lập tháng 2 năm 1965; trước đây nguyên là Tiểu đoàn 3 Trung đoàn 27 thuộc Quân khu 4. Tháng 10 năm 1965 Tiểu đoàn nhận nhiệm vụ sang làm nhiệm vụ quốc tế trên địa bàn các tỉnh Trung Lào. Thành tích của tiểu đoàn gắn liền với những chiến thắng đánh địch trên đường số 8 và đường số 12, gắn với những chiến công giải phóng huyện Ma Hả Xây, Pha Hom, Bản Thảm (phía đông trục đường số 13 dọc theo hai tỉnh Bô Ly Khăm Xay và Khăm Muộn). Chiến công nổi bật của Tiểu đoàn 4 là trận phục kích tiêu diệt tiểu đoàn Hoàng Gia Lào đi tiếp viện cho thị xã Thà Khẹt (Khăm Muộn) vào cuối năm 1965 Tiểu đoàn diệt tại chỗ 60 tên, loại khỏi vòng chiến đấu trên 20 tên khác, thu 4 xe quân sự tại ngã ba Thác Kéc. Chiến thắng đã làm mất uy danh tiểu đoàn nhà Vua phái Hữu.

Tháng 6 năm 1966, Tiểu đoàn nhận nhiệm vụ về nước sẵn sàng đánh quân đổ bộ đường không của địch trên địa hàn chiến lược Quân khu 4, xây dựng công trình quốc phòng tại Quỳnh Lưu - Nghệ An.

Tháng 6 năm 1967, Tiểu đoàn tiếp tục nhận nhiệm vụ quốc tế ở Trung Hạ Lào. Ngày 12 tháng 1 năm 1967, Tiểu đoàn 4 phối hợp với một đại đội Pa-thét, tiến công giải phóng thị trấn Tùm Lan (Xa La Van), diệt trên 70 tên, bắt 15 tên, loại khỏi vòng chiến đấu 100 tên khác, giải phóng hàng nghìn dân khỏi ách kìm kẹp của quân phái Hữu, nối liền vùng giải phóng Tùm Lan với Lào Ngam, bảo vệ khu căn cứ cách mạng Trung Lào, bảo vệ vững chắc phía tây Binh trạm 34, Binh trạm 35 (Đoàn 559); tạo thế uy hiếp địch trong thị xã. Phối hợp với các tiểu đoàn tình nguyện Nam Lào, Tiểu đoàn 4 tình nguyện tham gia giải phóng Huội Mừn, thị trấn Keng Koọc (Sa Vẳn Na Khệt), Lào Ngam - căn cứ cách mạng của Hạ Lào. Nét đặc biệt của Tiểu đoàn 4 là cơ động nhanh, chiến đấu giỏi, có sở trường đánh giữ chốt rất ngoan cường.

 

TIỂU ĐOÀN 5 TÌNH NGUYỆN

Tiểu đoàn 5 cũng thuộc đội hình Trung đoàn 27 thuộc Quân khu 4. Do yêu cầu nhiệm vụ chiến đấu trên chiến trường Đông Dương, Tiểu đoàn đã được Quân khu điều sang cùng với quân dân địa phương bạn hoạt động ở khu vực bắc và nam đường số 9 - con đường huyết mạch tại Trung Lào. Chiến công của Tiểu đoàn 5 gắn với những chiến thắng giải phóng Mường Phìn, Xé Ta Muộc, Phà Lan, Đồng Hến trên trục đường số 9. Cùng với nhiệm vụ chiến đấu, Tiểu đoàn có nhiệm vụ tổ chức các đội luồn sâu vào địch hậu trên Căm Kốt, dưới Át Sa Phăng Thoong, Keng Koọc..., gây cơ sở trong nhân dân, phát động và cùng địa phương xây dựng phong trào du kích trong vùng địch. Đó là những ngày công tác, chiến đấu đầy nguy hiểm, gian khổ, nhưng các chiến sĩ tiểu đoàn đã vượt lên mọi gian lao, một lòng vì nghĩa vụ quốc tế và nhiệm vụ quốc gia.

Đến tháng 10/1971, Bộ Tư lệnh 559 lấy 2 tiểu đoàn 4 và 5 tình nguyện để   thành lập Trung đoàn 29, hoạt động ở khu vực Đường 9.

Tháng 1/1972, Tiểu đoàn 1 tình nguyện thuộc Trung đoàn 39 bộ binh f968.

Tháng 4/1972, Tiểu đoàn 2 và Tiểu đoàn 3 tình nguyện thuộc Trung đoàn 19 f968.

Như vậy, do yêu cầu chiến trường, các tiểu đoàn QTN độc lập nói trên đã được phiên chế vào đội hình chiến đấu có quy mô và tầm cỡ lớn hơn, là những đơn vị có truyền thống chiến đấu lâu đời của Sư đoàn 968 Anh hùng.  

https://static.xx.fbcdn.net/rsrc.php/v3/y9/r/7RUjTW-Vd3q.png

                                                       Bùi Thượng Toản biên soạn



  • Bản quyền thuộc: Ban Liên lạc toàn quốc Quân tình nguyện & Chuyên gia quân sự Việt Nam giúp Cách mạng Lào
    Địa chỉ: Số 79-81 Lý Nam Đế, phường Cửa Đông, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội
    Địa chỉ ban biên tập: Số 1 An Dương, Quận Tây Hồ, Hà Nội
    Hộp thư điện tử: banbientapwqtn@gmail.com
    Trưởng ban Biên tập: Chuyên viên cao cấp Lê Mai
    Phó trưởng ban Biên tập: Thạc sỹ, Đại tá  Nguyễn Quốc Chinh
    Thư ký ban Biên tập: Đại tá Nguyễn Hữu Đức
    Quản trị Website : Trung tá Bùi Minh Sơn
  • Số người đang online: : 17
    Tổng số lượt truy cập: 283627
    Copyright @ 2016. Designed by DTC